Author :
Abstract
Bu makalede XVI. yüzyıl Anadolu halk şiirinin en güçlü temsilcilerinden biri olan Pir Sultan Abdal’ın şiirlerinde direniş ve isyan teması ele alınmıştır. Çalışmada Pir Sultan Abdal’ın hayatı, inanç dünyası ve sanat anlayışı tarihsel ve kültürel bağlam içinde değerlendirilmiş; şiirlerinde ortaya koyduğu muhalif söylemin bireysel bir başkaldırıdan ziyade Alevi topluluklarının kolektif hafızasını yansıtan bir duruş olduğu ortaya konmuştur. Özellikle Osmanlı–Safevi mücadelesinin yoğunlaştığı bir dönemde yaşayan Pir Sultan Abdal’ın, siyasal otoriteyi temsil eden figürlere karşı geliştirdiği açık ve tavizsiz söylem, şiirleri aracılığıyla incelenmiştir. Hızır Paşa, kadılar ve padişah gibi dönemin iktidar unsurlarının şiirlerde nasıl hedef alındığı; zulüm, adalet, hak ve hakikat kavramlarının hangi söylemsel araçlarla kurulduğu analiz edilmiştir. Makalede ayrıca Pir Sultan Abdal’ın direniş ve isyan anlayışının yalnızca siyasal değil, aynı zamanda inanç temelli ve ahlaki bir karakter taşıdığı vurgulanmıştır. Sonuç olarak Pir Sultan Abdal’ın şiirlerinde direniş ve isyanın, halk şiiri geleneği içinde tarihsel bir bilinç ve toplumsal hafıza oluşturduğu sonucuna ulaşılmıştır.
Keywords
Abstract
This article examines the themes of resistance and rebellion in the poems of Pir Sultan Abdal, one of the most powerful representatives of 16th-century Anatolian folk poetry. This study evaluates Pir Sultan Abdal’s life, belief system, and artistic vision within a historical and cultural context; it reveals that the dissenting discourse he expressed in his poems is not merely an individual rebellion but rather a stance reflecting the Collective memory of Alevi communities. Pir Sultan Abdal, who lived during a period of intense Ottoman-Safavid conflict, has been examined through his poetry for his open and uncompromising discourse against figures representing political authority. This study analyzes how figures of power during that era, such as Hızır Paşa, judges, and the sultan, were targeted in poetry; and how concepts of oppression, justice, right, and truth were constructed through various discursive tools. The article also emphasizes that Pir Sultan Abdal’s understanding of resistance and rebellion is not only political but also faith-based and moral in character. İn conclusion, it has been determined that resistance and rebellion in Pir Sultan Abdal’s poems have formed a historical consciusness and social memory within the folk poetry tradition.
